Metraj ve keşif özeti nedir? Farkları ve hesaplama mantığı
Metraj miktarı, keşif ise bedeli anlatır. İkisinin farkı, nasıl hesaplandıkları ve hakedişle nasıl bağlandıkları — örnek kalemlerle.
Metraj, bir yapıda yapılacak veya yapılmış imalatların miktarını ölçüp iş kalemi bazında listeleme işlemidir. Keşif özeti ise bu miktarların birim fiyatlarla çarpılıp toplanmasıyla elde edilen bedel tablosudur. Kısaca: metraj “ne kadar iş var” sorusunu, keşif özeti “bu iş kaça mal olur” sorusunu yanıtlar. Hakediş, her ikisinin dönemsel uygulanmış hâlidir.
Bu iki terim sahada sık sık birbirinin yerine kullanılır ve karışıklık maliyetlidir: metraj hatası miktarı, keşif hatası fiyatı bozar. Biri fiziksel ölçüm hatasıdır, diğeri ticari bir hatadır.
Metraj ile keşif arasındaki fark nedir?
| Metraj | Keşif özeti | |
|---|---|---|
| Yanıtladığı soru | Ne kadar iş var? | Bu iş kaça mal olur? |
| Birimi | m, m², m³, kg, adet | TL |
| Girdisi | Proje çizimleri, ataşman, saha ölçümü | Metraj + birim fiyat |
| Hata sonucu | Yanlış miktar → eksik/fazla imalat | Yanlış bütçe → zarar veya ihale kaybı |
| Kim hazırlar | Teknik ekip / metraj uzmanı | Maliyet / ihale birimi |
Metraj nasıl çıkarılır?
- 1İş kalemlerini ayır. Kazı, kalıp, demir, beton, duvar, sıva, şap, boya — her biri ayrı satır ve ayrı birimdir.
- 2Her kalemin birimini belirle. Kalıp m², beton m³, demir kg, kapı adet. Birim karışırsa toplam anlamsızlaşır.
- 3Ölçüyü kaynağından al. Ön metraj proje çiziminden, kesin metraj sahadaki ataşmandan çıkar.
- 4Kesintileri uygula. Duvar metrajından kapı ve pencere boşlukları düşülür; kural iş kalemine göre değişir.
- 5Mahal bazında topla. Kat, blok ve daire kırılımıyla toplanır ki sonradan hangi bölümde ne olduğu izlenebilsin.
Keşif özeti nasıl hazırlanır?
Her metraj satırı, o iş kalemine ait birim fiyatla çarpılır ve toplanır. Kamu işlerinde birim fiyatlar ilgili kurumların yayımladığı birim fiyat kitaplarından, özel işlerde piyasa teklifleri veya firma kendi maliyet verisinden alınır.
| İş kalemi | Birim | Metraj | Birim fiyat | Tutar |
|---|---|---|---|---|
| C30 beton | m³ | 420 | 3.200 TL | 1.344.000 TL |
| Kalıp | m² | 2.150 | 480 TL | 1.032.000 TL |
| Nervürlü inşaat demiri | kg | 38.000 | 31 TL | 1.178.000 TL |
| Tuğla duvar | m² | 1.680 | 620 TL | 1.041.600 TL |
| Toplam | 4.595.600 TL |
Rakamlar örnektir; birim fiyatlar bölgeye, döneme ve sözleşmeye göre değişir.
Metraj, keşif ve hakediş nasıl bağlanır?
Üçü aynı zincirin farklı anlarıdır:
| Aşama | Ne zaman | Neyi gösterir |
|---|---|---|
| Ön metraj + keşif özeti | İş başlamadan | Planlanan miktar ve bütçe |
| Ataşman + kesin metraj | İmalat yapılırken | Gerçekleşen miktar |
| Hakediş | Dönem sonunda | Gerçekleşenin bedeli ve ödemesi |
Bu zincirin kopma noktası neredeyse her zaman ortadaki halkadır: gerçekleşen miktarın kaydı. Plan bellidir, fiyat bellidir; belirsiz olan sahada gerçekten ne yapıldığıdır.
Kayıt zinciri nasıl kapatılır?
Opereon, bu orta halkayı fotoğrafa bağlar: sahadan yüklenen kare iş kalemi, kat ve blok bazında etiketlenir ve ilerleme kümülatif olarak birikir. Kesin metrajı hazırlarken dayanak aranmaz — tarihli kayıt zaten yerindedir.
İlgili yazı: Hakediş nasıl hazırlanır? — bu zincirin son halkası.
Opereon Ekibi
İnşaat Zekası
Şantiyenizi kanıta bağlayın.
İlk projeniz 15 dakikada kurulur.