Hakediş nasıl hazırlanır? Adım adım rehber (2026)

Hakediş, yüklenicinin bir dönemde gerçekleştirdiği imalatın bedelinin hesaplanıp ödenmesi belgesidir. Dokuz adımda hazırlanır: ataşman → metraj → yeşil defter → yapılan işler listesi → icmal → revize birim fiyat kontrolü → fiyat farkı → yasal kesintiler → net ödeme. Temel formül: (imalat miktarı × sözleşme birim fiyatı) + fiyat farkı − kesintiler − önceki hakedişler = bu dönem ödenecek tutar.

Hakediş, şantiyedeki en yüksek tutarlı ve en çok itiraz edilen belgedir. Bir kalem yanlış metrajlandığında, hata tek bir hakedişte kalmaz — kümülatif çalıştığı için sonraki bütün dönemlere taşınır. Bu rehber, kamu ihalelerinde uygulanan sırayı esas alır; özel sözleşmelerde adımlar aynı, oranlar sözleşmeye bağlıdır.

Hakediş türleri nelerdir?

Ataşman ve yeşil defter nedir, farkı ne?

İkisi de kayıt belgesidir ama farklı anlarda tutulur ve karıştırılmaları en sık hakediş itirazı sebebidir.

Beton döküldükten sonra altındaki demiri kimse sayamaz. Ataşman, o anın tek tanığıdır.

Hakediş adım adım nasıl hesaplanır?

1. 1Ataşman: İmalat yapılırken saha mühendisi ölçüyü, krokiyi ve tarihi kaydeder. Kapanacak imalatlarda fotoğraf şart.
2. 2Metraj: Ataşmanlardaki ölçüler iş kalemi bazında toplanır, metraj cetveline işlenir.
3. 3Yeşil defter: Metrajlar kümülatif olarak deftere geçer — baştan bugüne toplam miktar.
4. 4Yapılan işler listesi (çarşaf): Her kalemin miktarı sözleşmedeki birim fiyatla çarpılır.
5. 5İcmal: İş grupları (kaba yapı, ince yapı, mekanik, elektrik) bazında toplanır.
6. 6Revize birim fiyat kontrolü: Bir kalemdeki miktar artışı %20'yi aşıyor ve bu artış sözleşme bedelinin %1'ini geçiyorsa, birim fiyat revize edilir.
7. 7Fiyat farkı: Sözleşme fiyat farkı öngörüyorsa, malzeme ve işçilikteki değişim endekslerle hesaplanır.
8. 8Kesintiler: Yasal ve sözleşmesel kesintiler düşülür (aşağıdaki tablo).
9. 9Net ödeme: Kümülatif tutardan kesintiler ve önceki hakedişler düşülür; kalan bu dönem ödenir.

Hakedişten hangi kesintiler yapılır?

Kesintiler, brüt hakediş tutarını ciddi biçimde düşürür. Kamu işlerinde uygulanan başlıca kalemler:

Oranlar için kaynak: Mikro — Hakediş nedir, nasıl düzenlenir ve Hakediş.org — Sözleşme uygulamalarında damga vergisi. Özel sektör sözleşmelerinde oranlar serbesttir; kendi sözleşmenizdeki maddeyi esas alın.

Hakedişte en sık yapılan beş hata

1. 1Ataşmansız kapatılan imalat. Beton altında kalan donatı ataşmanla kayıt altına alınmamışsa ödemesi alınamaz — sonradan ispatı yoktur.
2. 2Kümülatifi dönemsel sanmak. Geçici hakedişte “bu ay yapılan” değil “bugüne kadar toplam” yazılır; önceki hakedişler sonra düşülür. Karıştırılırsa tutar ikiye katlanır.
3. 3Revize birim fiyat kontrolünü atlamak. %20 miktar artışı eşiği gözden kaçarsa, idare sonradan geriye dönük kesinti yapar.
4. 4Fiyat farkı endeksini yanlış dönemden almak. Endeks, imalatın yapıldığı aya ait olmalıdır; hakedişin düzenlendiği aya değil.
5. 5Metrajı tek kişinin defterinden üretmek. Kayıt tek noktada tutuluyorsa, o kişi ayrıldığında kümülatif zincir kopar.

Hakediş süreci nasıl dijitalleştirilir?

Hakedişin zayıf halkası hesap değil, kayıttır. Metraj bir Excel'de, ataşman bir defterde, fotoğraflar bir WhatsApp grubunda duruyorsa; hesap ne kadar doğru yapılırsa yapılsın dayanağı doğrulanamaz.

Opereon bu zinciri kaynağından bağlar: saha fotoğrafı tarihli ve blok bazlı kaydedilir, iş kalemi yapay zekâ ile etiketlenir, ilerleme kümülatif olarak birikir. Hakediş dönemi geldiğinde metrajın arkasındaki kanıt zaten hazırdır — kaynak kareye kadar geri izlenebilir.

İlgili yazı: Puantaj cetveli nasıl hazırlanır? — işçi hak edişinin dayanağı olan günlük kayıt.