Şantiye maliyet kontrolü nasıl yapılır? Sapmayı erken görmek
Bütçe ile gerçekleşen neden ay sonunda tutmaz? Kazanılmış değer mantığı, maliyet kalemleri ve sapmayı fatura gelmeden görmenin yolu.
Bu yazıda · 5 bölüm
Kısa cevap
Şantiye maliyet kontrolü, harcanan tutarı yapılan işle karşılaştırma disiplinidir. Yalnızca bütçe ile harcamayı karşılaştırmak yanıltıcıdır; bütçenin %40'ını harcamış olmak, işin %40'ının bittiği anlamına gelmez. Doğru soru şudur: bugüne kadar tamamlanan imalatın bütçedeki karşılığı ne kadardı, buna karşılık gerçekte ne harcadık? Aradaki fark maliyet sapmasıdır.
Çoğu şantiyede maliyet, fatura geldiğinde öğrenilir. Bu, arabayı dikiz aynasına bakarak sürmeye benzer: sapma zaten oluşmuştur, düzeltme şansı geçmiştir.
Neden bütçe-harcama karşılaştırması yetmez?#
Bir örnek: bütçe 10 milyon TL, bugüne kadar 4 milyon TL harcandı. İyi mi kötü mü? Cevap verilemez — çünkü işin ne kadarının bittiği bilinmiyor.
| Harcanan | Tamamlanan işin bütçe karşılığı | Durum |
|---|---|---|
| 4.000.000 TL | 5.000.000 TL | 1.000.000 TL önde — bütçeden verimli |
| 4.000.000 TL | 4.000.000 TL | Plana uygun |
| 4.000.000 TL | 3.000.000 TL | 1.000.000 TL sapma — maliyet aşımı |
Hangi maliyet kalemleri takip edilir?#
| Kalem | Kaynağı | Sapma sebebi genelde |
|---|---|---|
| İşçilik | Puantaj × yevmiye | Verimsiz gün, fazla mesai, boş bekleme |
| Malzeme | İrsaliye / fatura | Fire, fiyat artışı, fazla sipariş |
| Taşeron | Sözleşme + hakediş | Sözleşme dışı iş, metraj farkı |
| Ekipman | Kira / amortisman | Atıl bekleyen makine |
| Genel giderler | Şantiye sabit maliyetleri | Süre uzaması — en sinsi kalem |
Süre uzaması ayrı bir kalem gibi görünmez ama en pahalısıdır. Şantiye şefi, konteyner, güvenlik, elektrik ve vinç kirası iş bitene kadar akmaya devam eder. Bir aylık gecikme, o ayın tüm sabit giderini bütçesiz olarak ekler.
Sapma nasıl erken görülür?#
- İlerlemeyi haftalık ölç. Aylık ölçüm, düzeltme için çok geç bir çevrimdir.
- İlerlemeyi blok ve iş kalemi bazında tut. Proje geneli ortalaması, A bloktaki sapmayı C bloktaki hızla gizler.
- İşçiliği adam-gün olarak izle. Fatura beklemeden, puantajdan anlık maliyet çıkar.
- Malzemeyi imalatla eşleştir. Dökülen betonla gelen beton tutmuyorsa fire ya da kayıp vardır.
- Sapmayı yüzde değil tutar olarak konuş. “%8 sapma” soyuttur; “800 bin TL” karar aldırır.
En sık yapılan üç hata#
- İlerlemeyi beyanla ölçmek. “%70 bitti” denen imalat gerçekte %55'teyse, maliyet kontrolü baştan yanlış girdiyle çalışır.
- Taşeron işini sözleşme dışına taşırmak. Ek işler yazılı hale getirilmezse maliyet sonradan, pazarlıkla belirlenir.
- Tek proje kasası tutmak. İki şantiye tek kasadan yönetildiğinde, hangi projenin para kaybettiği görünmez.
Ölçüm nereden gelir?#
Maliyet kontrolünün zayıf halkası muhasebe değil, ilerleme verisidir. Harcama zaten kayıtlıdır; eksik olan, o harcamanın karşılığında ne kadar iş çıktığıdır.
Opereon bu tarafı besler: ilerleme fotoğrafa dayalı ve blok bazlı ölçülür, puantaj aynı sistemde tutulur. Böylece “bu bloğa kaç adam-gün girdi, karşılığında hangi imalat bitti” sorusu fatura beklemeden yanıtlanır.
İlgili yazılar: Puantaj cetveli nasıl hazırlanır? · Metraj ve keşif özeti nedir?
Opereon
Projenize uygun çözümü birlikte belirleyelim.
Şantiye yönetimi, sanal tur, satış takibi ve proje vitrini için görüşelim.
Hizmetleri inceleİlgili yazılar
Tüm yazılar →
SahaN°11Şantiyede fotoğraf neden kanıt değildir?
“%60 bitti” cümlesinin arkasındaki fotoğraf çoğu zaman kanıt değil, seçilmiş bir görüntüdür. Seçilmiş fotoğraf ile denetlenebilir kayıt arasındaki fark ve hak edişe etkisi.
SahaN°06Puantaj cetveli nasıl hazırlanır? Örnek tablo ve hesaplama
Puantaj cetvelinde hangi sütunlar bulunmalı, yarım gün ve fazla mesai nasıl işlenir, aylık ücret nasıl çıkar? Örnek hesaplamayla adım adım.
SahaN°08Müteahhitler için puantaj ve hak ediş: Dijital saha yönetimi
Defter, fotoğraf galerisi ve WhatsApp mesajlarına dağılmış puantajı tek yerde toplamak; hak edişi hatasız hesaplamak mümkün.